segunda-feira, 17 de Novembro de 2014

Pola mañá paseamos o outono do Val da Abeleda. Pola tarde estrea de cine!

Non haberá alfombra vermella pero haberá estrea!
Iria Puga e o seu equipo remataron o documental A Memoria de Abeleda que estaban a facer e presentarano no Castelo de Castro Caldelas o vindeiro domingo 23 de novembro ás 17h.
Estades todos convidados e convidadas!
Iria Puga foi a súa directora e guionista e dela é tamén a postprodución.
Xes García fixo a producción.
A Música orixinal de Xaime Blanco foi interpretada por Xaime Blanco, Xaime Blanco Puga, Marta Blanco, Concha Puga, Fernando Estévez e Joel Salgado.
A imaxe é de Xavier Gómez, o Son de Gonzalo Pinheiro,
Os grafismos son de Carolina Lorenzo, o modelado 3D de Fátima Nieves e o render 3D de Jorge Bouza.
O asesoramente histórico e artístico de Marga Vázquez e Óscar G. Murado.
A voz en Off púxoa Chema Gagino.
E por suposto, deron testemuña o Sr Eduardo, Maite, a Sra Victoria, a Sra Blandina, Manuel Enríguez, Juan Luis Osorio, Luís do Couto, Manuel Rolán, José Manuel García...
Ah, e Xan García foi o meritorio de Gravación, que non se nos esqueza o mellor do equipo.

E O Sorriso de Daniel qué fixo? Nós, simplemente, pasabamos por alí.

A estrea non será o mesmo se ti non estás. Ven e verás!

E co noso tradicional costume de "pasar por alí" propoñémosvos unha actividade para a mañá dese domingo de outono.
Sairemos ás 11h da mañá de diante do mosteiro para facer unha andaina polo Couto do mosteiro de San Paio, veremos as adegas, o pozo do tolo, os muiños do mosteiro, a capela de Soutelo, o Pazo do Couto, a igrexa de Santa Tegra, a ponte medieval de Lumeares e a fervenza de Cachón e todo no medio dun bosque cheo de cores outonizas.

Non hai mellor tempo para ver o Val de Abeleda que o outono.

Apúntate escribindo a osorrisodedaniel@gmail.com.
Asunto do mail: xeira 23 de novembro.
Datos: nome das persoas que asistirán, tfno. de contacto, mail de contacto.

Nota: para asistir á estrea do documental A memoria da Abeleda non fai falla anotarse.



segunda-feira, 14 de Julho de 2014

Fixemos a Primeira Andaina polo Couto do mosteiro de San Paio

Sábado, 12 de xullo. 10.30h.

Non podemos presumir de ter comezado puntuais... Uns perdidos da Teixeira, outros perdidos en Vilariño Frío e os teléfonos a soar: Non saiades sen nós que chegamos axiña. E os que alí estabamos con moita paciencia agardando polos que viñan con retraso. Pero pagaba a pena agardar porque cantos máis ollos mellor se mira.
Todo comezou no campo de San Paio: ese espazo presidido por un carballo e un pradairo centenarios no que se celebraban as festas do neno mártir. Cantas muiñeiras, cantas jotas, cantas mazurcas se terán bailado alí. Cantas parellas se terán feito e desfeito á súa sombra. E alí mesmo ao carón o campo de Santa Lucía. Todo igual pero con máis frío que a Santa Lucía se celebra no mes de decembro.
Os abades de San Paio impartían xustiza e diso temos a certeza porque alí está para dar fe a pedra na que se sentaba quen xulgaba e o cárcere onde eran presos os xulgados.
Había que poñerse en camiño e fixémolo! Cara as adegas do vello mosteiro.
A estas adegas chegaban os viños de Idrás, os mellores do Val da Abeleda. Xa di a cantarea:
Os viños de Idrás
fan andar aos homes
de diante pa´atrás.
E de alí só quedaba botarse ao camiño para sairlle ao encontro ao Edo.
O camiño é estreito é o grupo estírase. As conversas multiplícanse: mira esas pedras do valo, mira este freixo, mira este este castiñeiro, pon tino aquí que se esvara e todos a imaxinar cantas veces subirían e baixarían este camiño cos sacos de centeo e trigo para moer.
Chegamos ao Edo e alí falamos da Ponte Cabalar que unía Santa María da Abeleda con San Paio de Abeleda, e tamén dos muiños que hai ao seu pé e que no seu día o Mosteiro aforou a un veciño de Soutelo segundo consta nos vellos papeis.
E de alí subimos á aldea de Soutelo. Polo camiño María de "Máis que Románico" atopou as gafas de Miguel que perdera o día que foramos explorar a ruta. Primeiro milagre do camiño! E o segundo estaba a piques de aparecer. Qué ben nos recibiron! alí estaba a Presidenta da Asociación de Veciños de San Paio, mesa posta con bica, viño e licores. Quen ía agardar semellante cousa! Houbo quen dixo: Nesta parroquia son moi especiais! e preguntamos Cómo especiais? Especiais-ben, foi a resposta. Pois claro que si, en San Paio de Abeleda, son moi especiais.

Saudamos a Santo Antón abade, baixo cuxa advocación está a capeliña que alí visitamos e na que se garda a Pía baustimal románica de San Paio.
Como boa parte das imaxes que se gardan na capela esta do Santo abade co seu porquiño tamén veu de San Paio.
E de alí a subidiña á aldea do Couto.

Andando lixeiro, nunha carreira dun can xa estamos no Pazo do Couto.
Alí recíbennos os actuais moradores da casa: Luís Taboada, a súa compañeira Cris e mais o seu fillo Andrés.
Os Sres da Pazo do Couto construiron no seu día a capela de San Francisco e San Xoan Bautista anexa á igrexa de San Paio no seu muro norte. Unha boa parte da historia do mosteiro de San Paio está ligado a esta familia.
Arremuiñámonos arredor de Luís para escoitarlle contar as historias da súa familia. Gustounos saber das historias familiares, de cómo os antepasados de Luís chegaban en coche de cabalos a Madrid pernoctando só unha noite fóra das súas propiedades, de cómo agora esas carruaxes se gardan no Pazo de Tor. Gustounos visitar a adega vella do pazo onde se gardan uns bocois de tal envergadura que non puidemos menos que pasmar, gustounos ver aínda en funcinamento o vello forno, gustounos entrar na capela do pazo onde se gardan as imaxes de San Francisco e San Xoán Bautista que eles retiraron de San Paio cando a parroquia foi clausurada aló polo 1972. Lembramos entre todos que a persistencia do galego escrito na parroquia de San Paio é digna de estudo. Por un lado un dos escudos da casa -o máis antigo segundo a tradición familiar- ten a súa lenda en galego e por outro lembramos o antigo cáliz do século XV que tamén ten a súa lenda gravada en galego por man de fino ourive.

Mercámoslle algunhas marmeladas de A Sazón a Cristina e deixamos atrás os vellos escudos do Pazo do Couto felices de ver que o vello casarón cheo de escudos ten futuro por diante mentres Andresiño siga a medrar, as marmeladas de Cristina e Lidia sigan a ter compradores e o viño que Luis está a criar siga envellecendo aos poucos.


Proseguimos o camiño e fumos dar á aldea de Santiurxo. O nome non minte, houbo nela unha capela adicada a San Xurxo. Nada queda dela. Nin a lembranza. Por non quedar non queda siquera quen poida lembrala porque xa non hai moradores na aldea. As casas á venda chaman por xente que as queiran vir ocupar.
E de alí fumos ata a igrexa de Santa Tegra. Abondaría a súa pía baustimal para nos convocar alí.


Santa Tegra foi a parroquia que acolleu aos veciños orfos de San Paio cando a Diócese clausurou a parroquia no ano 1972. Admiramos os seus magníficos retablos. Non diremos que non pero sobre todo gustounos moito, moitísimo a narración que a Sra Victoria nos fixo da festa da Luz e a súa singular danza branca. Os mozos vestidos de branco cunha faixa vermella, nas mans os arquiños de cores para darlle máis luz á súa danza. Lembramos como aquela festa quedara prohibida despois do 36, como mandaran queimar os traxes dos danzantes, os arcos de cores e o que foi aínda pior o Coco e a Coca. Por sorte a memoria da parroquia non esmorecera cando a democracia volveu e encargáronnas novamente e así cada ano volven a sair para ledicia de todos e todas.
Danza ela e danza el.


 Chegaba a fame e fixemos parada para comer e tralo xantar as explicacións de Marga na igrexa de San Paio. Marga falou das súas capelas, dos seus capiteis, das súas portadas, dos seus canzorros, das súas metopas, das súas gliptografías... Garda tanta beleza a igrexa de San Paio!
E de alí á portada gótica do seu adro. Co seu San Paulo, o seu San Pedro e o seu Xesús sentado en maxestade tan ben explicado por D. Xaime Delgado Gómez.
E de alí á ponte medieval de Lumeares e ás fervenzas do Cachón onde cada quen escolleu o recuchon que mellor lle pareceu. E iso que Maite non quería que fosemos no verán a Cachón porque dicía ela que non o coñeceríamos no seu mellor momento. Pois para estar nun mal momento moito nos gustou!


Sabemos que quedan moitas cousas sen contar porque un día no Val da Abeleda dá para moito máis pero como habemos repetir quedades convidados dende xa!

segunda-feira, 7 de Julho de 2014

Primeira Andaina polo Couto do Mosteiro de San Paio de Abeleda

O sábado 12 de xullo imos coñecer o Couto do Mosteiro de San Paio de Abeleda. Queres vir?
Un mosteiro é moito máis ca unha igrexa e as dependencias onde durmían os frades.

Un mosteiro é a adega na que se facía o viño.
Un mosteiro é o cárcere onde se retiña aos encausados -porque si, podía impartir xustiza-.
Un mosteiro son os pasais, as pontellas e as pontes polas que se comunicaba co mundo que había arredor do couto, máis alá dos regueiros e os ríos que mollaban as súas terras.
Un mosteiro son os muíños onde se moía o centeo, o trigo, o millo... 
e que agora se perden na espesura
Un mosteiro é tamén o pazo dos Sres que tiñan o poder de nomear abade
E si, ábrennolo. Por moito que digan os de Turgalicia que non é visitable ;-) poderemos ver o seu patio cos seus escudos -algúns con inscripcións en galego- e tamén a súa capela cos seus santiños que viñeron de San Paio cando a diócese clausurou a igrexa como parroquia. 
Voltaron á casa de quen os mandara facer e alí agardan por nós.

Un mosteiro son os innúmeros camiños polos que a súa xente foi e veu nos últimos 1.000 anos
E moitas cousas que nos vos queremos amosar aínda...
Como a Capela de Soutelo, a igrexa de Santa Tegra, a fervenza de Cachón, a ponte medieval de Lumeares. Queredes vir?

Para anotarvos enviade un correo electrónico co asunto Primeira Andaina a osorrisodedaniel@gmail.com.
Precisamos os vosos nomes e apelidos, tfno de contacto e máis os vosos correos. Os que vos anotedes verémonos no mosteiro de San Paio ás 10.30h do sábado 12 de xullo

Que máis vos fai falla?
Bo calzado, que  hai zonas esvaradizas, un pau ou un bastón tamén é recomendable, e o xantar. Se podedes traede dúas bolsas: a da comida poderemos deixala na igrexa do mosteiro ao fresco para non cargar con ela, e outra con bebida para o camiño. Din que o tempo virá caluroso pero moito do percorrido faise por zonas con moita arboreda e ao pé de ríos.

Andaremos bastante pero a dificultade non é moita. Ánimo!

Donativo para a organización: 2€ por persoa.


domingo, 8 de Junho de 2014

San Paio de Abeleda precisa máis traballo

En San Paio de Abeleda o verán pasado fixemos moito. Este verán queremos facer máis.

Cando queremos comezar?
O vindeiro domingo 15 de xuño convocamos unha xornada de limpeza?

Qué queremos limpar?
O campo de San Paio, lugar de acceso ao mosteiro, e espazo no que se celebraban as festas da parroquia.

O adro da igrexa, onde repousan os homes e mulleres que viviron nesta parroquia


O interior da igrexa que ve como o tempo non pasa de balde

O espazo que antes ocupaba a sacristía.


E este ano hai máis! moito máis!
Somos sabedores de que no medievo un mosteiro era moito máis que as catro paredes que hoxe conservamos. Por iso este verán queremos descubrir de vagar o vello Couto do mosteiro de San Paio.

Nunha andaina por estas terras buscaremos xuntos as vellas adegas do mosteiro, a fonte dos frades, a ponte medieval sobre o río do Batán  que comunicaba o couto do mosteiro coas terras da Teixeira, a ponte cabalar que salvaba o Edo, o lugariño de Soutelo onde hoxe se agocha a pía bautismal de San Paio, o Pazo do Couto, antes altivo e poderoso, o lugariño de Santiurxo onde houbo unha capela da que ninguén se lembra -non sendo os vellos documentos que o contan-, a carreira do romeu que nos leva ata a fonte de augas sulfurosas, a fervenza de Cachón...

Son recunchos dunha parroquia que explican ben cómo viviron durante centos de anos aqueles que fixeron chegar a nós o mosteiro de San Paio de Abeleda.

Nos carreiros medraron as silvas, nas beiras dos valados as estrugas e tanta e tanta maleza que aproveitou o éxodo cara as cidades para se apropiar das vías de comunicación.

Axúdasnos a recuperar a memoria do Couto de San Paio? Ven o domingo 15 de xuño e traballaremos xuntos para que este ano poidamos facer a I Andaina polo Couto do mosteiro de San Paio.

Qué precisamos? pouco máis que gañas de traballar, ven ben calzado e ven vestido para tal fin, e se traes algunha ferramenta mellor. Serán útiles as tesouras de recortar setos, as de podar, os angazos, as forcadas...

A qué hora quedamos? Domingo 15 de xuño ás 10.30h da mañá.

Onde xantamos? xantaremos na casa da asociación de veciños Cocas e Danzantes pero cada un debe levar a súa comida.

Qué pasa se non teño coche e quero ir? manda un correo a osorrisodedaniel@gmail.com. Tentaremos acomodarte con alguén.

Debo avisar de que teño pensado ir? Por favor envía un correo osorrisodedaniel@gmail.com para que poidas planificar mellor o traballo en función da xente que se apunte.

A previsión do tempo? Disque vai facer bo tempo. Pero non lle collades medo á calor porque por sorte este ano temos moita zona sombrisa para traballar.

O De-Ambulatorio Románico
d´O Sorriso de Daniel
quere ser unha voz que alerta,
unha man que axuda,
un corazón que alenta.


quarta-feira, 21 de Maio de 2014

Un ano, un mes e un día


Parece unha condea ¿non si?
Os sorrisos estabamos hai un ano, un mes e un día limpando a contorna da ábsida de Santo Estevo de Ribas de Sil.

Parecíanos imposible que unha das obras románicas máis importantes da Ribeira Sacra –tamén de Galicia- non se puidese visitar.


O lío estaba servido dende había ben tempo: por un lado o edificio da igrexa é da diócese de Ourense, pero o terreo que o circunda non, e mesmo as pingueiras das súas tellas caen sobre terra que non lles pertence. A leira da contorna é dende a época da desamortización dunha familia que ten casa na aldea de Santo Estevo. Cando finalmente a empresa estatal Paradores se fai cargo do edificio do mosteiro o concello de Nogueira de Ramuín mércalle a esta familia a contorna máis inmediata –non a totalidade da finca, que segue a se servir por un camiño compartido-. Unha vez mercada o concello cede o uso dos terreos a Paradores. Pasaron os anos e aquel espazo, ao que o público non podía acceder porque unha cancela fechada impide o paso, foi converténdose nun basureiro sen licencia, oculto debaixo dun capa de maleza. Unha parte de residuos das obras acometidas no Parador acabaron nesa zona. Había plásticos, recipientes de materiais empregados na restauración... Non faltaba de nada. E por riba a maleza que todo o cubre para que o esquecemento sexa aínda maior.

O estado da cuestión parecíanos indignante e que no se puidese acceder a el, ademais de ser completamente ilegal, un feito inexplicable. Para darlle solución tivemos conversas coa familia propietaria da finca, co concello de Nogueira de Ramuín, con Paradores. As conversas desenvolvéronse cordialmente e tanto a familia Taboada, como Paradores e o Concello deron o “Nihil obstat” á limpeza que propoñíamos. E alá nos presentamos o 20 de abril de 2013 armados de desbrozadoras, forcadas, fouciños, tesouras de podar...
O resultado 1650 litros de plásticos (dous contenedores e medio dos grandes) e unha morea de maleza que non cabía en dous remolques de tractor.

¿Qué fixemos dende ese momento? Dende aquel día reunións, proxectos, conversas, correos electrónicos e, para facer cumprir a lei de patrimonio, 4 días de agosto abrindo a cancela e atendendo ao público que ata alí se quixo achegar. 

Da apertura ao público definitiva separábannos menos de 1.700€ que é o que custa poñer unha alambrada con postes de madeira rodeando a zona visitable e os permisos da Dirección Xeral de Patrimonio. A familia, moi razonadamente, demandaba delimitar a zona visitable da súa finca, que ata o momento está pechada pola vella cerca de pedra do mosteiro. O Concello e Paradores anunciaron que estaban de acordo en facelo. Primeiro o aparellador do concello realizou un proxecto, que foi desbotado porque implicaba movemento de terras, despois outro menos “invasivo”.

A semana pasada unha nova xuntanza co alcalde de Nogueira de Ramuín. Na orde do día os seguintes puntos.

Punto 1. A Dirección Xeral de Patrimonio xa autorizou a colocación da alambrada.
Punto 2. Que pasen as eleccións europeas e á volta xa retomamos.
Punto 3. En xuño comezarán as obras.

Se fumos quen de agardar séculos a esta apertura non seremos nós os que nos queixemos agora por un ano, un mes e un día.

Non nos queixamos, pero tampouco renunciamos ao noso obxectivo: Que estean definitivamente abertas ao público as ábsidas de Santo Estevo de Ribas de Sil. ¿Conseguirémolo?

segunda-feira, 19 de Maio de 2014

Crónica da IX xeira románica

Chegou o 18 de maio e despois de perdernos -uns máis e outros menos- polas estradas do Baixo Miño a xente foi chegando á igrexa de San Vicenzo de Barrantes.
 

Ao pé da ábsida Marga Vázquez Corbal comezou as súas explicacións.  Comezaba o festival de canzorros!

No interior cada un poñía os ollos alí onde máis interese tiña.

No adro falamos das pezas que están tiradas no chan e que formaron parte da fábrica románica. Marchamos en canto puidemos porque a música atronadora da megafonía da igrexa facía difícil que nos entendesemos.

E de alí fumos para Santa María de Tomiño. Isaac púxose no cruce por se algún despistado se lle daba por ir en dirección contraria. Enchemos a igrexa cos nosos comentarios e preguntas e Marga atendendo a todos e a todas.
No interior deixamos ás súas Donas rezando no seu capitel no lado da epístola fuxindo do pecado porque a vida dentro do mosteiro pode ser difícil pero fóra hai tantas tentacións para a salvación da alma!

 Na porta fixemos coro para admirar cada detalle, cada filigrana, cada capitel e para evocar xuntos o noso pasado común con Portugal.
Contornando a  ábsida, velaí o Agnus Dei que miraba para nós preguntando quen sería semellante tropa.
Chegamos a Rebordáns. Non se creerá pero houbo ata gaiteiros na porta da igrexa! Hai que dicir que se debía, non tanto á nosa visita como a que se celebraba un bautismo. Estivemos por pedirlles aos pais que lle trocasen o nome previsto ao bautizado e lle puxesen Daniel.  Pero de contado comezamos a ficar maravillados coa máis antiga igrexa da contorna. San Bertomeu de Rebordáns como nos gustas!
 Falouse de San Martiño de Mondoñedo e de Habacuc e do pecado da luxuria...
E de súpeto, D. Avelino tíñanos gardada unha sorpresa. Abriu unha gradicela no chan e ¡veña, que podedes baixar á cripta! E alí saiu o nome de Chamoso Lamas e as súas excavacións para atopar as raiceiras do vello Rebordáns.
 Correndo, correndo marchamos para Pexegueiros. Non queriamos que o Sr. José, o sacristán, se fartase de agardar e fechase a porta sen que nós chegasemos. Alí estaba o tímpano de Pexegueiros para lembrarnos que nada dura eternamente.
 E mentres Marga explicaba Carola poñíase a traballar. A medir a pía e fotografala debidamente.

 Cada vez tiñamos máis fame e os bóvidos da porta sur viron sair a unha chea de sorrisos con destino Tui.
Un salón moi ben adubidado agardaba por nós no restaurante A Esgalla. Toda unha sala con tres longas mesas que de seguida se encheron.
E de alí a Ganfei. Se en Rebordáns había bautismo en Ganfei tivemos que agardar un chisco a que saíse un enterro e fumos espallándonos polas naves da grande igrexa mosteiral. En Ganfei predomina a talla XXL.
 Arredor de Marga sempre un remuíño de xente
De Ganfei cara Friestras. Esa xoia no medio do monte agardaba por todos nós. Non sabe un se emociona máis a ubicación, as proporcións do edificio ou as tallas dos seus numerosísimos e voluminosos canzorros.
Ao pé da porta o dedo de Marga acusaba: Velaí a peza reaproveitada no tímpano. Falamos dos diferentes criterios das Restauracións, a un lado e ao outro do Miño. Falamos tamén da desamortización, dos xesuítas, de Coímbra...
Facéndolle as voltas á igrexa de Friestras aló fumos contando e recontando eses emoticonos medievais que son os canzorros das nosas igrexas: aquí un león, alí unha águia (ou será unha pomba?), do outro lado un mono, un contorsionista, un rostro humano, un fieito ou unha forma xeométrica que nos lembra os modillóns de rollo. Tantas, tan diversas, tan fermosamente talladas...




No interior houbo tempo para que Luz Méndez nos fixese dar un paseo pola toponimia da xornada.
  

E cando xa algúns se foran tomamos a decisión de que había que facer unha foto para lembrar que as xeiras  son un agasallo que imos seguir facéndonos a nós mesmos e aos que se queiran arrimar.

Cando as xeiras son tan cumpridas o cansazo é moito e nin folgos quedan para facer unha crónica. 
Ata a próxima e moitas grazas aos que nos axudastes a que esta IX Xeira xa non se nos esqueza máis nunca.